Coöperatie nieuwe stijl

De coöperatie als rechtsvorm en organisatiemodel heeft altijd volop in de belangstelling gestaan. Maar de interesse is nog toegenomen, sinds er, vooral vanuit burgerinitiatieven, op veel plaatsen kleine en ook grootschaligere coöperaties zijn opgericht, veelal rond onderwerpen als energie- en zorg. Dit is te verklaren door de tijdsgeest van mondige burgers, zelforganisatie en terugtrekkende overheid. Het gaat veelal om consumentencoöperaties, waarin eindgebruikers zich gaan organiseren om met z’n hun positie te versterken en schaalvoordelen tot stand te brengen.

Een innovatief business model
Maar daar gaat het de leden van de Gebiedscoöperatie Westerkwartier niet om. Zij hebben hun langjarige informele samenwerking in het Westerkwartier bestendigd en juridisch verankerd. Hun doel is niet een betere marktpositie te verkrijgen, maar een nieuwe vorm van samenwerking en alliantievorming te realiseren tussen ondernemers, natuurbeheerders, kennisinstellingen, burgers en overheden. Wat zij willen is een collectieve aanpak van de regionale werkgelegenheid en veerkracht, dit alles met behoud en versterking van leefomgeving, landschap en natuur. Zij zien dit als een ‘next generation business model’. Maar alliantievorming is een complex proces, zeker als je binnen zo’n nieuwe alliantie ook een verdienmodel wilt ontwikkelen om je eigen broek op te houden.
De wetenschap spreekt in dit verband over ‘strategische allianties’ tussen meerdere bedrijven. Elk van de partners draagt bij aan het succes, door inleg van knowhow, menskracht, middelen etc. De mate waarin partijen gezamenlijk besluiten nemen en de continuïteit van de alliantie zijn, zo zeggen onderzoekers, bepalende factoren voor het succes van een alliantie.

Nog weinig evidence uit praktijkonderzoek
Hoe je dit doet blijft echter de vraag, ten minste als het je niet gaat om het opzetten van een concrete business case (zoals bijvoorbeeld in het geval van de Senseo als gemeenschappelijk product van Philips en Douwe Egberts). Door haar praktische werk wil de gebiedscoöperatie een instrumentarium ontwikkelen dat de shareholders kan helpen in het proces van duurzame alliantievorming.
Helpen gezamenlijke business cases hierbij en is dit de route om de samenwerking duurzaam te verankeren? Er is zeer veel onderzoek over de factoren die van belang zijn tijdens de alliantieformatie en het procesmanagement. Juist door die veelheid aan studies en de verschillen in definities is die kennis echter weinig toegankelijk voor praktijkmensen. Zij hebben behoefte aan kennis die hen duidelijk informeert, toegepast kan worden en besluitvorming ondersteunt.

Embedded lectoraat
Specifiek onderzoek hierna wordt verricht in het lectoraat Duurzaam Cooperatief Ondernemen. Lector Willem Foorthuis zal praktijkgericht onderzoek naar coöperatieve ondernemendheid stimuleren en (jonge) onderzoekers tijdens hun research begeleiden en ondersteunen.

Meer informatie over dit lectoraat.