Landschap, veeteelt, akkerbouw & voedsel

Regionale korte voedselketen
We produceren veel voedsel in het Westerkwartier, maar het betreft grotendeels bulkproductie voor de export. Verwerking en verwaarding vindt elders plaats. Als we verwerking en verwaarding terug zouden halen naar de regio, zouden we veel meer kunnen bijdragen aan de regionale werkgelegenheid en economie.
In de regio en in Groningen zijn verschillende kleinschalige initiatieven en ideeën om naar een lokale georganiseerd voedselsysteem te groeien, maar juist vanwege de kleinschaligheid bieden ze niet voldoende basis voor een solide bedrijfsvoering. Anderzijds zijn er een paar grote afnemers in de regio die in potentie kunnen zorgen voor een structurele vraag, waardoor je een businessmodel zou kunnen bouwen. Maar alleen op drie voorwaarden:

  • vraag en aanbod betrouwbaar en op schaal organiseren en voor continuïteit zorgen (acceleratie)
  • het aanbod coöperatief en in de keten organiseren (nieuwe kennis en slimme specialisaties)
  • een betrouwbare schakel die vraag en aanbod aan elkaar koppelt en doorontwikkelt (regionale voedselmakelaar)

De regionale korte keten is een verbindend thema in alle projecten. In het afgelopen ½ jaar hebben we de volgende projecten voorbereid:

  • Regionale voedselmakelaar: Studenten onderzoeken deze nieuwe regionale spilfunctie in de regionale korte keten. Wat houdt deze functie in en welke kennis en vaardigheden zijn hiervoor nodig? De onderzoeksresultaten vindt u binnenkort op onze site, onder knop Downloads.
  • Project REFRAME in het INTERREG 5B programma: Met 15 partners in 5 landen is het project REFRAME voorbereid en in juni 2015 ingediend. Een samenvatting kunt u hier downloaden.
  • De coöperatieve korte keten in het RAAK MKB – programma: In Oktober 2015 is de aanvraag voor case-ontwikkeling en praktijkonderzoek korte keten voor regionaal netwerk i.s.m.
    Hanzehogeschool Groningen ingediend. U kunt de aanvraag hier downloaden.
  • Short Chains in het programma ERASMUS+: Het project Short Chains gaat binnenkort in samenwerking met collega-instellingen in België, UK en Zweden van start.
  • Natuurvlees uit de regio: De melkveehouderij in Nederland, en ook in het Westerkwartier, werkt overwegend met Holstein Frisian koeien. Voor de vervanging van de melkveestapel is minder dan 50% van de geboren vaarskalveren nodig. Dat betekent dat ca. 75% van de geboren kalveren beschikbaar zijn voor de vleesproductie, maar hiervoor is deze melkkoe niet geschikt. In het Westerkwartier spreken we over jaarlijks ruim 20.000 kalveren die het gangbare (anonieme) circuit ingaan.

Je kunt hier een business case voor ontwikkelen door de melkkoeien die niet voor voortplanting in aanmerking komen met sperma van geschikte vleesrassen te insemineren. De kalveren kunnen in de regio worden opgefokt en verwerkt ( zie korte keten in de paragraaf hiervoor).

In het afgelopen ½ jaar heeft hierover voorbereidend onderzoek plaatsgevonden met ondernemers in de regio. De onderzoeksresultaten vindt u binnenkort op onze site, onder knop Downloads. Op korte termijn gaan we vraag en aanbod in kaart brengen en het concept en projectplan verder uitwerken.

Duurzaam graslandbeheer
Het Westerkwartier bestaat overwegend uit grasland. We hebben een voorbereidend onderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden voor de toepassing van sensortechnologie om het grasland zo duurzaam en efficiënt te gebruiken voor agrarische, de maatschappelijke en natuurdoelen (sluiten van kringlopen, beter benutten van mineralen- en mestruimte, betere nutriëntenbenutting, kostenbesparingen, risicoverlaging, meeropbrengsten, beweiding, weidevogelbeheer, waterbufferend vermogen, etc.).

Door samenwerking op regionale schaal van de coöperatie zijn extra resultaten te bereiken:

  • collectief agrarisch natuurbeheer, efficiëntieverhoging en kostenbesparing door afstemming van graslandbeheer en optimalisering van de inzet van mensen en machines. En in het verlengde hiervan:
  • betere managementinformatie door relevante meetgegevens van verschillende boeren bijeen te brengen (‘big data’) en te analyseren. Als volgende acties zullen we inspiratiesessies over graslandbeheer organiseren, de ambities uitwerken en een aanzet maken voor een grasland-innovatieplan in Westerkwartier.
  • Daarnaast gaan we een projectplan opstellen en aanvullende financiering voor de realisering zoeken. De tussenresultaten vindt u binnenkort op onze site, onder knop Downloads.

Levend Landschap
Begin 2015 is met een bezoek van gedeputeerde Staghouwer in het gebied Nuis – Niebert gestart met een cluster van circa 10 kilometer houtsingelbeheer. Daarnaast zijn er ook op andere locaties meerdere tientallen contracten voor deelname getekend. Via Levend Landschap krijgen belangstellenden praktische en financiële ondersteuning voor goed beheer van houtsingels, knotwilgen en andere beplantingen. Daarnaast geven de gemeenten Marum en Grootegast een vervolg aan het project voor achterstallig onderhoud. Via de partners binnen de Gebiedscoöperatie en mond tot mond reclame komt een goede olievlekwerking op gang; zowel qua beheerde kilometers als qua deelname en samenwerking.
Studenten en onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen hebben een landschapsbelevingsonderzoek uitgevoerd. Daarvoor zijn boeren en burgers uit Midwolde en Lutjegast zijn uitgebreid geïnterviewd. De onderzoekers hebben in kaart gebracht wat het landschap in het Westerkwartier voor hun betekent.

Het is een lijvig rapport. neem contact met ons op dan sturen we het met een online transferdienst.

Marumerlage
De herinrichting van de Marumerlage in opdracht van het Waterschap Noorderzijlvest is afgerond. Het gebied is nu in beheer bij Staatsbosbeheer. In samenwerking met de buren en betrokken partijen is een beheerplan voor het gebied ontwikkeld en een uitkijktoren gerealiseerd.
Ook is er een uitgebreid onderzoek uitgevoerd door een masterstudent van Wageningen Universiteit (WUR). Daarin is gedetailleerd gekeken naar de benedenloop van het beekdal Dwarsdiep, dat aangewezen als onderdeel van het Natuurnetwerk Nederland en een natuurbestemming zal krijgen.
Vernatting is het sleutelwoord voor het ontwikkelen van de beoogde natuur. Het onderzoek gaat in op eventuele risico’s en geeft aanbevelingen voor het vervolg. U kunt het onderzoek hier downloaden.